- Leczenie
niefarmakologiczne – zmiany stylu życia
Leczenie niefarmakologiczne nadciśnienia tętniczego (NT)
polega na wprowadzeniu takich zmian stylu życia, które istotnie obniżają
wartości ciśnienia tętniczego u osób z NT oraz zwiększają skuteczność stosowania
leków obniżających ciśnienie tętnicze krwi.
Należą do nich:
- normalizacja masy ciała
Optymalną masę ciała określa się za pomocą wskaźnika masy ciała tzw. BMI ( z języka angielskiego body mass index). Współczynnik ten powstaje przez podzielenie masy ciała podanej w kilogramach przez kwadrat wysokości podanej w metrach.
Kategoria | BMI (kg/m²) | Waga ciała | |
wygłodzenie | < 16,0 | niedowaga | |
wychudzenie | 16,0–16,99 | ||
niedowaga | 17,0–18,49 | ||
pożądana masa ciała | 18,5–24,99 | optymalna | |
nadwaga | 25,0–29,99 | nadwaga | |
otyłość I stopnia | 30,0–34,99 | otyłość | |
otyłość II stopnia (duża) | 35,0–39,99 | ||
otyłość III stopnia (chorobliwa) | ≥ 40,0 |
Zmniejszenie nadmiernej masy ciała (optymalne BMI
nieco poniżej 25 kg/m2) powinno być osiągnięte przede wszystkim poprzez
zmniejszenie kaloryczności i modyfikację składu diety oraz systematyczny
wysiłek fizyczny (patrz niżej).
- zachowanie odpowiedniej diety ze zmniejszeniem
spożycia tłuszczów (zwłaszcza nasyconych) i zwiększeniem spożycia warzyw i
owoców, ograniczenie spożycia alkoholu i soli
Eksperci zalecają, aby chorzy spożywali w większej
ilości warzywa i owoce (300–400 g dziennie), ryby (co najmniej 2 razy w
tygodniu), ubogotłuszczowe produkty mleczne,błonnik, produkty pełnoziarniste
i białka ze źródeł roślinnych. Ograniczyć należy spożywanie tłuszczów nasyconych i cholesterolu. Nie
wykazano, że osoby pijące kawę mają większe ryzyko rozwoju NT. Należy natomiast
unikać spożywania tak zwanych napojów energetyzujących, produktów spożywczych
zawierających lukrecję oraz zawierających duże ilości fruktozy (tj. syrop
glukozowo-fruktozowy będący składników większości słodyczy).
Również nadmierne spożycie soli wpływa na wzrost
ciśnienia tętniczego i może przyczyniać się do braku skuteczności stosowanych
leków hipotensyjnych. Dieta chorych na NT nie powinna zawierać więcej niż 5 g soli kuchennej/dobę (≤
2 g
sodu). Należy w tym celu zaprzestać używania soli w trakcie
przygotowywania posiłków w domu i dosalania potraw, spożywać posiłki z
naturalnych, świeżych składników oraz unikać
produktów konserwowanych związkami sodu.
Kolejną
substancją prowadzącą do wzrostu ciśnienia tętniczego jest alkohol. Zwiększone spożycie alkoholu sprzyja częstszemu występowaniu udarów, a równocześnie osłabia działanie leków hipotensyjnych. Zalecenie
ograniczenia spożycia alkoholu powinno obejmować także unikanie upijania się i wyznaczenie dni w tygodniu całkowicie wolnych od alkoholu.
- zaprzestanie
palenia papierosów
Palenie
papierosów jest jednym z najistotniejszych czynników ryzyka rozwoju chorób
sercowo-naczyniowych i rozwoju nowotworów. Wypalenie każdego papierosa wywołuje
istotny wzrost ciśnienia tętniczego i częstości rytmu serca, który utrzymuje
się ponad 15 minut. Uzyskano również dowody na szkodliwy wpływ palenia biernego
palenia.
- zwiększenie
systematycznej aktywności fizycznej.
Udowodniono, że regularna
aktywność fizyczna obniża ciśnienie tętnicze krwi.
Zaleca się,
aby:
- Systematycznie wykonywać wysiłek fizyczny o
umiarkowanej intensywności przez 30 min, 5–7 dni w tygodniu - Stopniowo
zwiększać czas ćwiczeń fizycznych, do co najmniej 300 min/tydzień - Wykonywać
ćwiczenia wytrzymałościowe aerobowe (chodzenie, bieganie, pływanie) uzupełnionych
ćwiczeniami oporowymi (np. przysiady), dostosowanych do wieku,
współistniejących schorzeń i preferencji pacjenta - Unikać
dużych wysiłków izometrycznych (dźwiganie dużych ciężarów)
- Leczenie farmakologiczne – leki
hipotensyjne.
Zalecenia ekspertów dotyczących postępowania w NT
określają dokładnie zasady jakimi powinni kierować się lekarze leczący chorych
z NT. Istnieje pięć głównych grup leków
hipotensyjnych o udowodnionym wpływie na rokowanie u chorych z NT, których
stosowanie zalecane jest w formie terapii skojarzonej (stosowanie jednocześnie
dwóch różnych leków, które są dostępne w preparatach złożonych, czyli w jednej
tabletce). W określonych sytuacjach dopuszczalne jest stosowanie jednego leku,
czyli tzw. monoterapii.
Do leków tych
należą:
- Diuretyki
tiazydowe (D) - Beta-adrenolityki
- Antagoniści
wapnia (AW) - Inhibitory
konwertazy angiotensyny (IKA) - Leki blokujące
receptor angiotensyny (sartany)
Zasady podstawowej strategii terapii NT
przedstawiono na rycinie 3
Rycina 3. Podstawowa strategia terapii NT
Lek. Ewa Warchoł-Celińska
Klinika Nadciśnienia Tętniczego
Narodowy Instytut Kardiologii w Warszawie
